Güncelleme: 02:25 TSİ 26 Ocak 2020 Pazar
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

De Gaulle mü? O yapmazdı

Arthur Goldhammer
Güncelleme: 16:52 TSİ 26 Mart 2011 Cumartesi

Libya’daki ayaklanma, Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’ye uzun zamandır can attığı bir fırsatı sundu: Nihâi zafer vaad eden riskli bir uluslararası harekâta liderlik etmek. Fransızların la grandeur (ihtişam) dedikleri şeyin peşinde olmak, beşinci cumhuriyetin kurucusu General Charles de Gaulle nazarında bir devlet başkanının başlıca var olma sebebidir. Fransa ulusal çıkarlarını ve bağımsızlığını inatla savunan halefleri, generalin bu görüşünü büyük ölçüde paylaştılar.

Ancak Sarkozy’nin ihtişam fikri, “de Gaulle” veya “Mitterand’ın” ihtişam fikrinden başkadır. Önceki iki cumhurbaşkanı kendilerini tarih öğrencisi olarak, ulusal çıkarlar hakkında uzak görüşlü adamlar olarak görürlerdi. Sarkozy ise ânın yaratığıdır, günlük haber çevrimleriyle yaşar. Risk, nabzını artırır ve iştahını açar. Sarkozy, Neuilly belediye başkanı iken bombacı delinin teki bir anaokulu sınıfını rehin aldığında öne çıkmıştı. Sarkozy odaya girdi, bombacıdan teslim olmasını istedi ve elinde bir çocukla bekleşen kameraların önüne çıktı. Kriz onun parçasıdır.

2008 yılında Rusya’nın Güney Osetya’yı işgal etmesiyle başlayan kriz sırasında AB dönem başkanlığıyla meşgulken kendisini krizin ortasına attı, mekik diplomasisi estirdi, Gürcistan hükümetini devirme tehditlerini yerine getirmemeleri için Rusları ikna etti. Ancak risk üstlenme hırsı her zaman sonuç getirmedi. Sarkozy, Muammer Kaddafi’nin can düşmanı olmazdan evvel, 2007 Aralık ayında onu Paris’e davet ederek Kaddafi’yi yeniden uluslararası topluma kazandırmaya çalışmıştı. Bu jest, Sarkozy’nin insan haklarından sorumlu yardımcısının eleştirisini çekti ve Kaddafi’nin dengesiz davranışları yüzünden bir utanç halini aldı. Daha kötüsü, Sarkozy’nin bu girişimi aynı yılın başlarında Kaddafi’nin Libya’da mahkum bulunan Bulgar hemşireleri serbest bırakma kararına karşılıktı galiba. Kaddafi bu lütfu karşılığında Fransa’dan 100 milyon avroluk silah satış vaadi ve nükleer santral inşası gibi başka haraçlar da almıştı. Libya lideri, bu tekliflerine rağmen, Sarkozy’nin biricik projesi “Akdeniz Birliğine” katılmayı “Arap Birliğini” enkaza çevireceği gerekçesiyle daha sonra reddetmişti. Kaddafi, Sarkozy’i kayal kırıklığına uğrattıysa, Arap Birliği’de bu askeri harekâta katılarak Kaddafi’yi kesinlikle hayal kırıklığına uğratmış olmalıdır.

Fransa Cumhurbaşkanı’nın Libya diktatörüne karşı askeri harekâtı desteklemek için hayal kırıklığından başka nedenleri de var. Sarkozy, tamamen meşru olan insâni nedenleri ve  - ayaklanmacıların taraftarı oldukları ya da olmadıkları - “ortak demokratik değerleri” vurgulamayı sever. Fakat hükümetinin “Arap baharına” verdiği ilk tepkideki dağınıklığı örtbas etmeyi de ümit ediyor. Tunus’taki göstericiler bir diğer diktatörün, Zeynel Abidin bin Ali’nin silahlı güçleriyle karşı karşıya geldiklerinde o zamanın dışişleri bakanı Michèle Alliot-Marie Tunuslu meslektaşlarına, kitle kontrol tekniklerini öğretmek için Tunus’a Fransız çevik kuvvet polisi göndermeyi teklif etmişti. Ayaklanmanın ilk günlerinde Tunus’ta tatil yapıyordu ve yaşlı ebeveyninin iş anlaşması yaptığı Zeynel Abidin’in bir ahbabına ait özel jetiyle uçmayı kabul etmişti.

Bu ifşaatlar nihayetinde Alliot-Marie’yi istifaya mecbur etti ve hem geniş bir tecrübesi bulunan hem de Sarkozy’nin eski rakibi olan Alain Juppé dışişleri bakanı oldu. Fakat Sarkozy, Alain Juppé Brüksel’de Avrupalı ortaklarıyla görüşürken ayaklanmacıları tanıma ve Libya hava limanlarını bombalama kararı alarak dışişleri bakanını afallatı. Juppé bu karardan habersizdi ve durumu gazetecilerden öğrendiğinde küçük dilini yutmuştu. Yaraya tuz basarcasına, Fransa’nın politikası Élysée Sarayı’nın merdivenlerinde playboy filozof ve avare insancıl Bernard-Henri Lévy tarafından duyuruldu; Lévy, Sarkozy’nun dostu ve ayaklanmacılar kampında kendi özel bağlantılarını kurmuş. Haberlere göre Juppé makamına karşı yapılan bu tahkir üzerine istifa tehdidinde bulunmuştu ama bu tarihe kadar koltuğunda oturmayı sürdürüyor.

Sarkozy 2012 yılında yeniden seçilmek için zorlu bir mücadeleyle karşı karşıya. Sarkozy’nin aldığı destek zirvesinde: Yüzde 25. Çeşitli kamuoyu araştırmaları, aşırı sağcı Ulusal Cephe’nin yeni lideri Marine Le Pen’in ve bazı Sosyalist adayların gerisinde üçüncü sırada bulunduğunu gösteriyor. Sarkozy’nin partisi, Libya saldırısının yolda olduğu geçen hafta sonu yapılan kanton seçimlerinde büyük bir mağlubiyet aldı. Böylesi şartlar altında, ülkesini savaşa sokan bir liderin sandıkta avantaj elde etmeye çalıştığından şüphelenilir. Fransa savaş uçakları Libya’ya saldırdığında cumhurbaşkanı’nın aldığı oylarda farkedilir bir destek dalgası oluşmadı.

Sarkozy’nin gerçek amaçları hakkında şüphe varsa, bizzat cumhurbaşkanı mesuliyetini kabul etmelidir. Çeşitli yetkililer, Fransa hükümetinin Libya’daki kargaşa hakkında duyduğu endişelerden birinin de devlet inkırazı durumunda teknelerle Avrupa’ya girmeye teşebbüs edecek  mülteci akını olduğuna işaret ettiler. Le Pen, bu endişeyi abartmak için İtalya’nın Libya kıyılarına kışkırtıcı derecede yakın olan Lampedusa adasına gitti ama cumhurbaşkanı’nın partisi de benzer korkulara oynadı. Geçen hafta, iktidar partisi milletvekili Chantal Brunel, Kuzey Afrikalı mülteciler Avrupa sahillerine çıktıklarında onları “tekrar teknelere bindirmekle” tehdit etti. Daha önce ise Avrupa İşleri Bakanı Laurent Wauquiez Tunus’taki ayaklanmalar sonrasında  yasadışı göçe müsamaha gösterilmemesi uyarısında bulumuştu. Bu tür beyanatler, cumhurbaşkanının yüksek insâni söylemine zarar vermekte ve art niyetli olduğuna dair şüphelere yol açmaktadır.

Dahası, çöldeki savaş planlandığı gibi gitmezse “de Gaulcü ihtişam” kolay kolay ele geçmeyebilir. Bingazi çevresindeki hedefleri ilk önce Fransa uçakları bombaladı elbette; hatta Amerika cruise füzeleri hava savunma sistemlerini vurmadan önce. Fakat gerçek şu ki, saldırının ağır kısmını taşıdıkları varsayılan Fransa ve İngiltere, ABD’nin kuvvet intikal yeteneklerine sahip değildir. Askeri çarpışma, uçuşa yasak bölge kararını uygulamanın ötesine geçti ve Libya zırhlılarına ve ağır silahlarına saldırmaya vardı. Askeri müdahale, Kaddafi’nin paralı askerlerini savaşmanın risklerinin faydasından daha fazla olduğuna ikna etmediği takdirde eğitimsiz ayaklanmacılar daha yakın bir desteğe ihtiyaç hissedebilirler. Fakat paralı askerler çekip gitseler bile sâdık Libya askerleri muharebe sahasında kalacaklar ve hava desteği alan ayaklanmacıların askerleri mağlup edip edemeyeceklerini bekleyip görmek gerekecektir. Son olarak da Kaddafi devrilse bile, Libya’nın geleceği onun devrilmesinden sonra belirlenecek ve Fransa o süreç üzerinde söz sahibi olmak isteyen diğer taraflarla uğraşmak zorunda kalacaktır. Kısacası, Fransa’nın müdahalesi, Fransa’nın küresel erişiminin hatta bir zamanlar hâkim oyuncu olduğu bölgedeki erişiminin sınırlarını göstermeye hizmet edebilir.

Bu bizi Sarkozy’nin kumarındaki önemli bir diğer cihete götürüyor. Fransa’da çoğu Afrika’dan gelmiş büyük bir göçmen nüfus var. Fransız müslümanlar, özellikle de genç müslümanlar kendilerini Tunus ve Kahire’deki gençlikle ve seküler protestolarla özdeşleştirdiler. Bingazi’de bir kıyımı önleme çabası hoşlarına gitmiş olabilir ama askeri tırmanma protestolara yol açabilir. Askeri mâcera yanlış bir dönemece girdiğinde, Fransız emperyalizminin acı hâtıraları kolaylıkla açık bir muhalefete dönüşebilir.

Bir de Sarkozy inisiyatifinin sorunlu olduğunu ispatladığı bir Avrupa Birliği meselesi var. Brüksel’de Avrupalı ortaklarla yapılan görüşmeler sürerken Sarkozy’nin ayaklanmacıları aceleyle tanıması ve ayaklanmacıların liderlerinin tam olarak kimler olduğu ve hangi siyasi kuvvetleri temsil ettikleri hakkında açık göstergelerin olmayışı – Sarkozy’nin Lizbon Anlaşması uğruna haçlı mücadelesi verdiği günlerde müdaafa ettiği - ortak Avrupa dış politikası fikrini gülünç duruma düşürdü. Dış mâceralarının pek çoğunda Avrupa’nın hassasiyetlerine umursamaz bir tavır takındı ve Libya’ya askeri harekâta şevkle yaklaşmayan Şansölye Angela Merkel’i olumsuz duygu ve düşüncelere itti. Sarkozy’nin çabucak bir askeri harekâta başlama eğilimi Avrupa işbirliğini kısa veya orta vadede berbat etmiş olabilir.

Fransa ve ingiltere’nin bir uçak gemisini paylaşmalarından belli olan uzlaşmaları, Libya meselesiyle ilerledi; her ne kadar NATO’nun operasyondaki rolü hakkında geçici anlaşmazlığa düşseler de İngiltere Başbakanı David Cameron ve Sarkozy genelde hemfikirler. Kaydetmeye değer olan bir fark ise şu: Cameron, savaşa gitmeden önce Avam Kamarası’ndan güvenoyu arayışına girdi. Sarkozy ise bu tür ayrıntılarla uğraşma zahmetine girmedi.  O, Fransa parlamentosunu kontrol ediyor. Geçmişin de son bon plaisir Borboun kralları gibi keyfine göre hareket etti. Başkanlığı Fransa’daki yürütme makamına yaraşır nişân ve alâmetleri taşımadığı varsayılan Barack Obama da aynısını yaptı. Egemenliğin olağanüstü hal ilan etme gücü olduğu söylenir. Eğer öyleyse, Libya müdahalesi Sarkozy’nin Muhteşem Ulus üzerindeki egemenliğinin çarpıcı bir göstergesidir. Libya’da batı müdahalesi için bastırarak kendisini riske attı ve şimdi de askeri operasyonu tamamlamaya çalışıyor her ne kadar bu, Fransa ordusunun yeteneklerini kırılma noktasına kadar pekâla zorlayabilecek de olsa.

Kaynak: Foreign Policy

Dünya Bülteni için çeviren: M. Alpaslan Balcı

adv
SON DAKİKA
21:32 - Elazığ'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi21:26 - ABD/Pentagon: İran'nın füze saldırısında 34 ABD askeri beyin travması geçirdi15:03 - Çin'de ortaya çıkan Coronavirüsü'nden 33 milyon kişi karantina altına alındı!20:12 - İBB'den İstanbul için kar yağışı uyarısı!19:30 - Kırıkkale'de bir göz hastalıkları hastanesinde yanlış ilaçla 20 kişiyi kör etti iddiası!19:12 - İGDAŞ'tan doğalgaz faturasına taksit imkanı20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama00:18 - Kasım Süleymani’nin kızı Zeynep: Babamın intikamını amcam Nasrallah alacak22:05 - Gazze'de şehit edilen Kasım Süleymani için taziye çadırı kuruldu21:00 - İran'da şehit edilen Kasım Süleymani için intikam bayrağı asıldı13:18 - Ali Karahasanoğlu: Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?21:03 - Hizbullah'tan şehit edilen General Kasım Süleymani için "intikam" vaadi17:49 - Hamas'tan şehit edilen Kasım Süleymani için taziye mesajı17:38 - Ali Hamaney'den Kasım Süleymani açıklaması: Suçluları acı bir intikam bekliyor!16:55 - İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani Irak'ta şehit edildi!17:25 - İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Hüseyin Selami: ABD ile savaştan korkmuyoruz20:36 - HÜDA PAR/Sağlam: Türkiye, Libya'da müzakere odaklı bir politika izlenmelidir17:22 - Erdoğan'dan Kanal İstanbul açıklaması: İsteseler de istemeseler de yapacağız14:31 - Yerli elektrikli otomobil hangi şehirde üretiliyor?20:43 - 2020 Asgari Geçim İndirimi belli oldu17:20 - 2020 asgari ücret rakamı belli odu20:45 - Ahmet Davutoğlu'nun A Takımı belli oldu13:33 - İmamoğlu: Kanal istanbul projesi ''ihanet değil cinayet''13:28 - Suriye'nin İdlib kentinde 40 köy Esad yönetiminin kontrolüne geçti19:22 - Kanal İstanbul için ÇED raporu komisyondan geçti (Kanal İstanbul nedir, güzergahı neresi?)17:35 - Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) 2020 artış oranları belli oldu22:54 - İstanbul'da Trafik Vakfı'nın araç çekme faaliyeti durduruldu19:25 - İstanbul Şehir Üniversitesi, Marmara Üniversitesi'ne devredildi14:04 - Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk'tan Doğa Koleji açıklaması13:59 - Akdeniz'de İspanya’ya ulaşmaya çalışan 8 sığınmacı boğularak öldü18:54 - Ankara'da FETÖ operasyonu: 171 kişiye gözaltı23:25 - Erdoğan: Bunlar Şehir Üniversitesi ile ilgili Halk Bankası'nı dolandırmak istediler21:20 - İktidarın Şehir Üniversitesi'ni tasfiye etmesi meselesi!13:44 - Bakırköy’de bir dairede aynı aileden 3 kişi Siyanür ile intihar etti!10:41 - Ağustos ayı işsizlik rakamları açıklandı00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler